Sufizm'in ilkeleri, kendini tanıma yolunu kolaylaştırır. İç âlemimize ve kendi ruh ülkemize yapılan yolculuğa "Seyr-i Sülük" denir.   Pir olarak adlandırılan manevi üstat, yolun ışığı demektir. Bu, kendini tanıma yolunda salike (arayıcıya) kılavuzluk eder. Üstadın doğru yola götüren bu ışığı salikin yolunu aydınlatır ve yolundaki engelleri aşmasını sağlar. İslam Sufizmi Okulu M.T.O. Shahmaghsoudi'nin zamanımızdaki Üstadı Hazreti Salahettin Ali Nadir Anga, "Salikin Serveti" adlı eserinde Sufizm'in sekiz ilkesini şöyle açıklamıştır 1:

Bu ilkeler kendini tanımayı kolaylaştırır. Gerçeği arayan, bütün doğal isteklerini, hırslarını ve bağımlılıklarını (fiziksel, zihinsel ve duygusal v.s.) kontrol altına alır. Bu sayede içsel rahatlama, denge, özgürlük ve huzur gerçekleşir. Saliki dışardan ve değişik yönlerden sürekli olarak uyaran ve farklı yönlere sevk eden cezbedici unsurlar, artık onu uzun süre kontrol altında tutamaz.

Pir, salike (arayıcıya) gerçekleri yok sayma seviyesini aşmasını ve yanlış öğretilerden uzaklaşmasını mümkün kılar. Kalbin yedi basamağında, yani aşka ve bilgiye ilk özlemden en yüce nokta olan Allah'ta yok oluşa kadar kılavuzluk eder. Yukarıda söz edilen ilkelere uyarak arayıcı arınmanın değişik basamaklarından geçer ve bu aşamalarda bilinmeyenlerin perdeleri açılır. Arayıcı, iman ve bilgi ile Allah'ın birliğine ve varlığına şahit olur.

Sufiler kalbin ülkesini yedi gök olarak tanımlamışlardır. Sufi Şair Attar, alegorik anlatımla yazdığı "Kuş Konuşmaları" adlı eserinde manevi haccı, dünyevi arzulardan vazgeçme, aşk, bilgi ve hayranlıkla gelişen ve Vahdet-i vücutla sona eren bir arayış yolculuğu olarak tanımlamıştır.

Hikâye, sevilen padişah Simorg'u görme özlemi içinde olan bir grup kuşu anlatmaktadır. Bir kılavuz eşliğinde, (ibibik, hüthüt) büyük bir tutku ve hayranlıkla, Simurg'un ülkesini ziyaret etmek için yola çıkarlar. Fakat, kuşlar kendilerine özgü mazeretleriyle, bu zor yolculuğa tahammül edemeyeceklerini belirterek teker teker seyahatlerini yarıda kesmektedirler. Sonunda yalnızca otuz kuş (Farsça si morg (=otuz kuş)) kalır ve yedi ovayı geçip Simorg'un ülkesine ulaşır. Simurg'u görebilmek için izin isterler; fakat istekleri geri çevrilir. Otuz kuş veya si morg aşk ve tutkudan yok olurlar ve fiziksel hayatlarından ayrılıp gönüllerinin sultanlığına girerler. Orada, uzun süreden beri aradıkları Simurg'un, gerçekte kendi benlikleri olduğunu hayretle fark ederler.

Bu hikâyede kuşlara rehberlik eden hüthüt, mecazi olarak, öğrencilerini aydınlanmaya götüren Sufi Üstadını temsil etmektedir. Kuşlar yedi vadiden geçmek zorundadır. Bu da arayanların, gerçek ben'lerini, yani içlerindeki Ben'i tanıyarak Allah'ı anlamaları için geçmek zorunda oldukları yedi aşamayı temsil eder.

Hazreti Şah Maksud Sadık Anga, "Fena-fillah Nuru"3: adlı eserinde kalbin yedi mertebesini şu şiirle dile getirmiştir:

Kalbin Sultanlığında yedi mertebe vardır:
Arayıcı, bu mertebeleri aşmak zorundadır.
İlk mertebe arama ve özleme,
Acı ve sıkıntı karşısında sabır gösterme.
İkinci mertebe, kalbin gerçek imanı
Bunun özü, sonsuz bilgi.
Üçüncü mertebe aşktır,
Ayna, aşkın ışığıyla parlar.
Arayıcı, vücutla bir olur,
O, bu mertebede, gerçeğin şahidi olmuştur.
Beşincisi, birlik (bir vücut olma) mertebesidir
Her zerresi güneş gibi parlayacak
Altıncı mertebe, coşkudur.
Arayıcı mucizelerle dolar.
Yedinci mertebe yok olma ve fakirliktir.
Her şeyde Allah sana kendini gösterecek.
Kalbin ebedi huzur içinde yaşayacak,
Eğer, yedinci mertebeye, evine, ulaşırsan.

1- Molana Salaheddin Ali Nader Angha, Kanzol-Solouk (Tehran, Iran: MTO Publications, 1986) pp-33-34
2- Farid ud-Din Attar. The Conference of the Birds (NY: Penguin Press, 1984)
3- Molana Shah Maghsoud Sadegh Angha, Al-Rasael, The Light of Salvation (M.T.O. Shahmaghsoudi Publications, Tehran, Iran, 1987, pp-106-110