مولانا المعظّم حضرت صلاح الدّين علي نادر شاه عنقا
دعرفان اوسنی استاد

د اسلامی عرفان په مکتب کی دا باطنی علم داسلام د مکرم پیغمبر د خوا و امیر المومینین علی (ع) او همدارنگه اویس قرنی او سلمان فارسی ته ور نقل او بیا د اویسی مقام د دښاغلو او علیقدرو پیرانو او عارفانو د نه شلیدونکی سلسلی له خوا تر دی وخته پوری رارسیدلی دی. پدی لاره کی دا پیر دی چی په خدائی اراده اواشاره سره زده کوونکی د فردی قابلیت موهبت او دده د ذاتی استعدادو تر غوړیدو او د الهی اما نت تر قبلیدو پوری لارښوونه کوی

مولانا صلاح الدین علی نادرعنقا د اویسی طریقت 42 پیر دی. دغه طریقه د 1400سوو کالو راپدی خوا یعنی د اسلام دعظم الشان حضرت پیامبردوخته څخه سته. معظم حضرت پیر د 1324هجری لمریزکال د تلی د میاشتی په 8 نیټه د لوی اخترپه ورځ چی د 1945 عسوی کال د سیپټمبرد میاشتی د 31نیټی سره سمون خوری، په تهران کی زیږیدلی دی. د حضرت پیر دا روحانی سفر د ده د وړکتوب څخه پیل سو، یعنی دهغه وخته څخه چی په ده کی د عارفانه تگ ځانگړی نښانی څرگندی سوی. دی 11 کاله د خپل نیکه حضرت میر قطب الدین محمد عنقا ،چی د اویسی مکتب یوڅلویښتم پیر تر لارښوونی لاندی وو او د هغه نه وروسته د خپل گران پلار مولانا المعظم حضرت شاه مقصود تر مستقیمی توجه لاندی ورته ښوونه کیده

دحضرت شاه مقصود مینه، محبت، احترام اوباورد حضرت پیر سره دومره ډیره وه چی په ځانگړی توگه ئی په خپلو ټولو، په تیره بیا په دالاندی آثارو کی یادوی: په سر الحجر، حماسه حیات، مثنوی شاهد و مشهود، سیر السائر و طیر النادر، الرسائل، اواصول فقر و تصوف کی.او په خاصه توگه ئی د"غزلیاتو په کتاب "کی دخپل زوی سره د مینی په باره کی غزلی ویلی دی چی د هغو څخه په یوه غزله کی داسی وائی : ددی غزلی آخیری بیت د مولانا جلال الدین رومی په دیوان کی د هغه غزلی د ښه راغلاست او د هغه دجادو نه ډک بیان د څرگندنی له امله دی، چی په سلهاووکالو دمخه د حضرت پیر د راتگ او ظهور زیری ورکوی :

دا توری سترگی ، فتنه او یا د زړونو آفت دی دا یا ستا مست کتل او یا ښکلی نرگس دی دا د ښکلا د گلو خرمن او یا د لمر ځلا ده دا یا موازنه سیر یا صنوبر او یا لوړ قد دی دا یا طاق، یا تن، یا ډامبر او یا پاک سیم دی دا یا گهر ، یا کوثر او یا لوی محشر دی دا یا د لعلو شراب او یا د صهباوو نشات دی دا د شکر تونگ ، خوله او یا آب حیات دی دا د غاښو دور ، یا صدف او یا مر غلری دی دا سینه ئی د گریبان د چاک څخه روښانه او یا سپیدی دی دا هغه منځ او یا هغه پیچلی معنی او یا رویا دی دا نوی سپوږمی او یا په هلال کی د دوو اوریځو ځلیدل د مژگانو ډله او یا تور مستی چی بی پروا دی دا هره شپه د ځگر د سوځیدو څخه د وینو نافه تړم په زړه لندی سترگی یا لوند بستر او یا دریاب دی دا د مولانا روح د په سپیدو کی دا بیان وکړی چی کوه قاف نادر دی ، نادر عنقا دی دا

ددی غزلی آخیری بیت د مولانا جلال الدین رومی په دیوان کی د هغه غزلی د ښه راغلاست او د هغه دجادو نه ډک بیان د څرگندنی له امله دی، چی په سلهاووکالو دمخه د حضرت پیر د راتگ او ظهور زیری ئی د شمس تبریزی په دیوان کی وائی:

بوی نازک دجنت د بڼ او گلودی دا
بوی د نړی او روح هغه افرید گار دی دا
څنگه بوی چی دعالم ټوټی ئی مستی کړیدی
دمځکی ندی بلکی د لوړی خوا دی دا
پوښتی ستوری چی څه دی دا ځلانده لمر
دریاب کی ماهیان وائی چی څه غوغا دی دا
لمر ئی گرځوی ټوله مخونه لکه لمر
چی په ښکلا ئی سپوږمی حسوده لمر دی دا
دیوسف د وخته راغله بیا ښکلا ده دا
څنگه ښکلاڅه ښایستوب چی حیران ملائک دی دا
دا عجبه خضرچی ساقی د آب حیات سوی
کوه قاف نا دردی چی درته وایمه نا در عنقا دی دا
نیولی ئی داورشعله انافتحنا ختیځ او لودیځ ,
د مولانا دروح روښنائی او قره العین دی دا
مه ئی پټه وه ووایه هر څه په ښکاره سره
بیرغ د واک د خدای اولښکر دشاه دی دا
ددوو فضاوواوددواړو عالمونو ساتونکی دی
دبدی ورځی مرستندوی او ملگری د سبا دی دا
نړی وڅرخیده اوڅرخ ته ئی ورزده شورماشور کړی
ای خدایه څه سودااو دا څنگه عشق دی دا
ای ښکلی آوازه چی ږغ دی هرزړه ته ورسیږی
ووایه دا ورته چی گوهر ددی دریاب دی دا

د1329هجری لمریز کال په اخیروکی چی د 1950عسوی کال سره سمون خوری د مصر د الاهزار د پوهنتون پلټونکی ښاغلی "سید محمد ابو المجد" په تهران کی د حضرت شاه مقصود سره د کنتی په ترڅ کی، دغه حضرت د خپل زوی دکمال او جمال تر تاثیر لاندی راغی او د حضرت پیر ئی داسی صفت وکړی:

ای عنقا، د مبارکه سرای چاپیریال , په جلوه گاه کی گلان دی،او هلته نادر د یوه لوړ ښاخ گل، دخدای د رسول دکورنی میراث لرونکی، او دازلی نوربی پلی لړی. زماد زړه په کورکی ملائکه دازمزمه کوی چی: نادر په رښتیا سره نادر دی.

دحضرت پیر محترمه مورماه طلعت اعتماد مقدم په خپل کتاب کی "د حضرت محمد څخه بیا تر لوی عارف میر قطب الدین محمد پوری" د خپل زوی په باره کی چی د اویسی طریقت د داقطابو سلسلی ته دوام ورکوی داسی لیکی:
"په 1349 هجری لمریز کال کی چی د 1970 عسوی کال د سیپټامبر د 4نیټی سره سمون خوری ، په یوه تعلیمی مجلس کی د حضرت شاه مقصود او ډیرو میردانوپه حضور او په الهی تائید سره د خپل پلار مبارکه لاس څخه د خرقی مبارکی ورته وویل سوله.او د حضرت شاه مقصود د وینا وروسته ئی دا خرقه حضرت پیر ته ورتحویل کړه.»

ددوی د گران پلار پواسطه ددوی د انتصاب د وخت څخه ، حضرت پیر په هغه مسولیتونو باندی پیل وکړ کوم چی دوی ته ورسپار ل سوی وه. دهغودجملی څخه د تهران ښارته نژدی په کرج کی د صوفی آباد تر سرلیک لاندی د عرفانی مرکز دسازمان او مدیریت د جوړیدو طرحه وه. داکتر رونالد گریزل چی په 1983 میلادی کال کی تهران ته سفر کړی وه ، د اجازه د اخیستلو وروسته د کرج د صوف آباد د خانقا څخه لیدنه کړی ده او ددی ښکلی مرکز توصیف ئی کړی دی چی په خپل کتاب کی چی د (sufism) تر سرلیک لاندی لیکلی دی یو فصل ئی هلته د اویسی شاه مقصودی طریقت مکتب ته په کرج وقف کړی دی . .2

په 1979عسوی کال کی هغه وخت چی دی د خپل پلار سره امریکا ته روان سو د هغه ژوری وعدی دپرځای کیدو په کار چی د پلار سره ئی کړی وه، پیل وکړی. هغه وعده دا وه چی دمعرفت طریقه په ټوله نړی یعنی په شمالی امریکا، اروپا، استر لیا او آسیا کی پراختیا ورکړی. "

په ډیر لږ وخت کی د اویسی شاه مقصودی طریقت د مکتب جلسی دحضرت پیر تر څارنی لاندی امریکا په ډیرو آیالاتو کی جوړی سولی. دغه لویه پراختیا د هغه حقیقت څرگندوی دی چی د دا حضرت د خپل پلارد رسالت د سرته رسولو درنده دنده په ډیره مینه په سرته رسولو درنده دنده په ډیره مینه په غاړه اخیسته ده او خپل وخت ئی ددی رسالی یعنی ټولبشریت ته دواقعیت او حقیقت اعلانولوته وقف کړی او خپله انرژی ئی د دبیلابیلو مذهبود افرادو په ښوونه او روزنه کی خرڅوی. بالاخره دغه بی ساری تحریک داویسی شاه مقصودی دطریقت د مکتب خانقاووبنسټ په ډیرو نورو هیوادوکی لکه په اروپا، استرلیا او آسیاکی کښیښود، او اوس هلته تر پنځه سوه زره نه زیات طلاب د حضرت پیر تر څارنی لاندی په زده کړه بوخت دی.دغه نړیواله پراختیا دحضرت شاه مقصود دهغه لاهتنائی دیددبرکت له مخی دی چی د "حماسه حیات" په کتاب کی ئی بیشمیره اټکلونه کړیدی: ددید ځای پر زیاتیدو دی د جهل مظهر پر اووښتو دی داسلام اصل به عالمگیر سی پسله پیړی به د تقد یر سی د حضرت پیر پوهه او علم یواځی په باطنی او خفیفه علومو کی نه دی، بلکی په نورو علومولکه فیزیک، ریاضیات، ستوری پیژندنی، نجومی فیزیک او د کوانتم پر میکا نیک باندی هم پوره حا کیمیت لری. حضرت پیر د نړی په حقیقی علمی ټولنوکی ډیر زیات شهرت لری او همداډول ئی احترام کیږی. په ورځنی علومو کی ډیر پوهان د حضرت پیر څخه نظر او لارښوونه غواړی. ددی حضرت دقیق اشارات اولارښوونی د علم په بیلا بیلو برخو کی د علمی پلټنوونکو او طالبانو دلانجو د حل سره مرسته کوی او دوی دهغو څخه گټه اخلی. دوی په ارشادی غونډو او بی حسابه وینا وو کی په بیلا بیلو پوهنتونونو ، علمی او د روزنی په موسسوکی د نړی په گوډ گوډ کی د اسلام حقیقی مخ د هغه په ټولو مرتبو کی وړاندی کړیدی. حضرت پیر پدی باندی ټینگه عقیده لری چی تر څو پوری د هر فرد ددننه او ذاتی ارزښتونه ، استعدادونه او قابلیتونه په دننه کی کشف نه شی ، که نر دی که ښځه ، وبه نه کړای سی چی د ثبات ، امنیت ، خپلواکی او د انسانی مقام حقیقی معنی به ومیندی . ددی حضرت لیکل سوی آثار په نظم او نثر کی تر 50 څخه زیاتیږی چی په بیلا بیلو ژبو باندی چاپ سوی دی چی د هغو د جملی څخه د لاندی کتابو نوم اخلو: صلح ، رازنامه ، متقرب او د روابح مثنوی. او لاندی کتابو نه په انگریزی ژبه باندی لیکل سوی دی : Whispering Moments,The Fragnance of Sufism, Sufism , Sufism and Peace,Sufism and Wisdom,Sufism and Knowledge, Sufism and Islam, Theory -"I", Sufism the Reality of Religion ,Sufism the Bridge between Religions,Dahm هغه تحقیقا ت چی حضرت مولانا صلاح الدین علی نادرشاه عنقا پدی اخیرو وختونو کی کړی دی عبارت دی د : د میون د شعاع دستگاه ده چی پدی شعاع سره د میون تراپی تداوی کوی او همدارنگه د اعصابو د شبکی د جوړیدو او روغتیا د پاره یوه بله دستگاه جوړه کړیده . --------------------------------------------------------------------------------

ددید ځای پر زیاتیدو دی د جهل مظهر پر اووښتو دی داسلام اصل به عالمگیر سی پسله پیړی به د تقد یر سی

د حضرت پیر پوهه او علم یواځی په باطنی او خفیفه علومو کی نه دی، بلکی په نورو علومولکه فیزیک، ریاضیات، ستوری پیژندنی، نجومی فیزیک او د کوانتم پر میکا نیک باندی هم پوره حا کیمیت لری. حضرت پیر د نړی په حقیقی علمی ټولنوکی ډیر زیات شهرت لری او همداډول ئی احترام کیږی. په ورځنی علومو کی ډیر پوهان د حضرت پیر څخه نظر او لارښوونه غواړی. ددی حضرت دقیق اشارات اولارښوونی د علم په بیلا بیلو برخو کی د علمی پلټنوونکو او طالبانو دلانجو د حل سره مرسته کوی او دوی دهغو څخه گټه اخلی. دوی په ارشادی غونډو او بی حسابه وینا وو کی په بیلا بیلو پوهنتونونو ، علمی او د روزنی په موسسوکی د نړی په گوډ گوډ کی د اسلام حقیقی مخ د هغه په ټولو مرتبو کی وړاندی کړیدی. حضرت پیر پدی باندی ټینگه عقیده لری چی تر څو پوری د هر فرد ددننه او ذاتی ارزښتونه ، استعدادونه او قابلیتونه په دننه کی کشف نه شی ، که نر دی که ښځه ، وبه نه کړای سی چی د ثبات ، امنیت ، خپلواکی او د انسانی مقام حقیقی معنی به ومیندی .

حضرت پیر تر 50 نه زیا ت کتابونه په شعر او نثر سره لیکلی دی. د هغو څخه څو نومونه اخلو: صوفیزم او پوهه،صوفیزم او سوله ، صوفیزم او پیژندنه، صوفیزم او اسلام ، دم ،د مذهب واقعیت ، صوفیزم د مذهبونو تر منځ پل....

هغه تحقیقا ت چی حضرت مولانا صلاح الدین علی نادر عنقا پدی اخیرو وختونو کی کړی دی عبارت دی د : د میون د شعاع دستگاه ده چی پدی شعاع سره د میون تراپی تداوی کوی او همدارنگه د اعصابو د شبکی د جوړیدو او روغتیا د پاره یوه بله دستگاه جوړه کړیده .

Islamic Sufism Geneology Tehran University Publications

1. Mowlânâ Jalâleddin Balkhi Rûmi, Divân-e Shams-e Tabrizi, Javdidan Publications, Tehran, 1360 [1981], p. 241.
2. Ronald Grisell, Sufism, Ross Books, Berkeley, CA, 1983, pp.85-97.
3. Ronald Grisell, Sufism, Ross Books, Berkeley, CA, 1983, pp.85-97.