«وقتی که نور در دل داخل شود، بازگردد و وسیع شود و علاماتش دوری گزیدن از دارالغرور است و بازگشت به دارالخلود.»
رسول اکرم حضرت محمّد(ص)

زبده­العارفین و دلیل­الموحّدین مولانا میر­قطب­الدین محمد عنقا پیر طریقت اویسی در ارشادنامه فرموده است:

«نمو و تکمیل قوای باطنی و پی بردن به اسرار نهانی خلقت و کشف رموز طبیعت و به اصطلاح اهل باطن لزوم انزوا و عزلت نه آنست که معاندین تن­پرور به تنبلی و سربار بودن به جامعه و بیکاری و مفت­خواری و گدایی حمل نموده و بر ساده­لوحان القاء شبهه می­کنند، بلکه برعکس، تقویت روح و تمرکز فکر و تملّک نفس را فایده آنست که صاحب وجودی مفیدتر و مؤثّرتر از تن­پروران بوده، به جامعه ناتوان خدمتگزار، و بی­مزد برای هر جانداری منشأ آثار خیر باشد و ارض وجود خویش را که مانند زمین در باطنش میاه و معادن بالفطره موجود و مستور است بکار انداخته گوهرهای گرانبهائی که در آنست استخراج و در دسترس ابناء جنس می­گذارد.

انزوا و عزلت عبارتست از جلوگیری آمیزشهای بیهوده و تفرّد در جامعه یعنی در گوشه دل عزلت جوید. در خَلق باشد و با خُلق بدشان همراه نباشد که اهل عرفان آن حالت را فرق در جمع گویند که به عکس جمع در فرق که فردی در خلوتی نشسته و در فکر هزاران مطلب و غرق در پندار خوب یا بد باشد، چنین کسی را منزوی نگویند.»

در تأدیب نفس و ارتیاض آن، عارف کامل شیخ المشایخ حضرت سیّد محمّد مؤمن سبزواری فرمود که:

«نفس حیوانی را به منزله مَرکَبی بدان که حامل روح انسانست. او را در سلوک و ریاضت به تازیانه حکمت بران تا در طیّ طریق از مسیر باز نمانَد و روح انسانی را به مقصد حق رسانَد. اگر از ابتدا او را به ریاضات شاقّه تکلیف کنی به اندک عارضه­ای از پای درآید و از سلوک سرباز زند. پس با او به مدارا عمل کن تا سلطان عشق بر کشور دل استیلا یابد. در آن هنگام هر چه فرماید حکم او راست.»

Source:
Hazrat Shah Maghsoud Sadegh Angha, The Light of Salvation, M.T.O. Publications, Tehran, Iran, 1975, pp. 85-89.

ای پسر آدم به یاد آورید نعمتهایی را که انعام کردم بر شما

همچنانکه هدایت نمی­شوید راه را مگر به سبب دلیل،

پس همچنان هدایت نمی­شوید راه بهشت را مگر به سبب علم

و همچنانکه جمع نمی­کنید مال را مگر به سبب رنج

همچنین داخل بهشت نمی­شوید مگر با صبر کردن در عبادات. پس نزدیک شوید با عبادات عاشقانه.

حدیث قدسی، حدیث شماره 12، صفحه 22.